1 . معقولات ثانيه بحث ديگر ما بحث معقولات ثانيه است . گو اينكه حاجى و امثال حاجى اين بحث را سبك گرفته‌اند ولى فوق العاده ارزش دارد ، خصوصا در فلسفهء جديد ؛ يعنى با مقايسهء نظريات فلسفهء جديد ارزش اين بحث خيلى بالا مىرود . معقولات - يعنى معانى كلىاى كه در ذهن هست - به طور كلى دو دسته هستند : معقولات اوليه و معقولات ثانويه . معقولات ثانويه هم باز به نوبهء خودشان دو قسم مىشوند كه اين دو قسم اخير را بعدا ذكر مىكنيم . اولا مىبينيم كه اين بحث اختصاص به معقولات دارد ؛ يعنى با اينكه مراتب ادراك سه مرحلهء و به اعتبارى چهار مرحله است : ادراك حسى ، ادراك خيالى ، ادراك وهمى ، ادراك عقلى ؛ ولى در باب محسوسات گفته نمىشود محسوسات اوليه و محسوسات ثانويه ، يا در باب متخيلات گفته نمىشود متخيلات اوليه و متخيلات ثانويه ؛ ولى به مرحلهء تعقل كه مىرسيم اين تقسيم پيدا مىشود كه معقولات دو گونه‌اند : معقولات اوليه ، معقولات ثانويه « 1 » .

--> ( 1 ) در حقيقت اين بحث مربوط به كليات است .